Bát Quái

Bát Quái là gì?

Bát Quái là biểu tượng cốt lõi của《Chu Dịch》, được tạo thành từ tám quẻ cơ bản kết hợp bởi hào âm và hào dương. Bát Quái đại diện cho tám trạng thái cơ bản của vạn vật trong vũ trụ, là nền tảng quan trọng của các lĩnh vực văn hóa truyền thống như bói toán, phong thủy, mệnh lý.

Cấu tạo của Bát Quái

Bát Quái được tạo thành từ ba hào:

Tên quẻ	Ký hiệu	Phiên âm	Tự nhiên	Thuộc tính	Phương vị
Kiền	☰	qián	Trời	Mạnh mẽ	Tây Bắc
Khôn	☷	kūn	Đất	Thuận theo	Tây Nam
Chấn	☳	zhèn	Sấm	Chuyển động	Đông
Tốn	☴	xùn	Gió	Thâm nhập	Đông Nam
Khảm	☵	kǎn	Nước	Hiểm trở	Bắc
Ly	☲	lí	Lửa	Rực rỡ	Nam
Cấn	☶	gèn	Núi	Dừng lại	Đông Bắc
Đoài	☱	duì	Đầm	Vui vẻ	Tây

Ý nghĩa của Bát Quái

1. Quẻ Kiền (☰)

• Tượng trưng: Trời, cha, quân chủ, cương kiện
• Phương vị: Tây Bắc
• Ngũ hành: Kim
• Số: 6
• Đặc điểm: Tự cường không ngừng, thống trị vạn vật

2. Quẻ Khôn (☷)

• Tượng trưng: Đất, mẹ, dân chúng, nhu thuận
• Phương vị: Tây Nam
• Ngũ hành: Thổ
• Số: 2
• Đặc điểm: Đức dày chở vật, nuôi dưỡng vạn vật

3. Quẻ Chấn (☳)

• Tượng trưng: Sấm, con trai trưởng, chấn động, phấn phát
• Phương vị: Đông
• Ngũ hành: Mộc
• Số: 4
• Đặc điểm: Chấn động long trời, uy chấn bốn phương

4. Quẻ Tốn (☴)

• Tượng trưng: Gió, con gái trưởng, nhu thuận, thẩm thấu
• Phương vị: Đông Nam
• Ngũ hành: Mộc
• Số: 5
• Đặc điểm: Gió thổi khắp thiên hạ, chỗ nào cũng lọt vào

5. Quẻ Khảm (☵)

• Tượng trưng: Nước, con trai giữa, hiểm hãm, trí tuệ
• Phương vị: Bắc
• Ngũ hành: Thủy
• Số: 1
• Đặc điểm: Nước chảy chỗ trũng, trong hiểm lại có hiểm

6. Quẻ Ly (☲)

• Tượng trưng: Lửa, con gái thứ, bám víu, xinh đẹp
• Phương vị: Nam
• Ngũ hành: Hỏa
• Số: 3
• Đặc điểm: Lửa soi vạn vật, quang minh lỗi lạc

7. Quẻ Cấn (☶)

• Tượng trưng: Núi, con trai út, tĩnh chỉ, dừng nghỉ
• Phương vị: Đông Bắc
• Ngũ hành: Thổ
• Số: 7
• Đặc điểm: Núi cao đường dừng, vững vàng thực tế

8. Quẻ Đoài (☱)

• Tượng trưng: Đầm, con gái út, vui vẻ, giao lưu
• Phương vị: Tây
• Ngũ hành: Kim
• Số: 8
• Đặc điểm: Đầm nhuần vạn vật, vui vẻ hài hòa

Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái

Tiên Thiên Bát Quái (Phục Hy Bát Quái)

Phương vị	Tên quẻ	Ký hiệu
Nam	Kiền	☰
Tây Nam	Đoài	☱
Tây	Ly	☲
Tây Bắc	Chấn	☳
Bắc	Khảm	☵
Đông Bắc	Cấn	☶
Đông	Tốn	☴
Đông Nam	Khôn	☷

Hậu Thiên Bát Quái (Văn Vương Bát Quái)

Phương vị	Tên quẻ	Ký hiệu
Nam	Ly	☲
Tây Nam	Khôn	☷
Tây	Đoài	☱
Bắc	Khảm	☵
Đông Bắc	Cấn	☶
Đông	Chấn	☳
Đông Nam	Tốn	☴
Tây Bắc	Kiền	☰

Lục Thập Tứ Quái

Bát Quái kết hợp từng đôi một tạo thành 64 quẻ, mỗi quẻ có sáu hào:

• Thượng quái: từ Tiên Thiên Bát Quái
• Hạ quái: từ Tiên Thiên Bát Quái
• Ví dụ: Kiền trên Kiền dưới là quẻ Kiền

Ứng dụng của Bát Quái trong Bát tự

1. Nạp Giáp phối quẻ

Tên quẻ	Thiên can	Địa chi
Kiền	Nhâm	Tuất, Hợi
Khôn	Quý	Thân, Dậu
Chấn	Canh	Tý, Dần, Thìn
Tốn	Tân	Sửu, Hợi, Dậu
Khảm	Mậu	Dần, Thìn, Ngọ
Ly	Kỷ	Mão, Sửu, Hợi
Cấn	Bính	Sửu, Mão, Tỵ
Đoài	Đinh	Mùi, Tỵ, Mão